Witness For The Prosecution

Witness For The Prosecution 

Witness for the prosecution içinde barındığı bol plot twistlerle türünün ilk örneklerinden birisi olabilir. Filmdeki sürprizleri gördükçe kafanız karışıyor. Tam konuya hâkim oldum dediğiniz anda olayın yüz seksen derece değiştiğini görüyorsunuz. Filmin sonunda izleyenlere verilen “Lütfen filmin sonunu söylemeyin“ mesajı da tatlı olmuş ama ben filmin nasıl güzel olduğunu değil de filmin bütününde bulunan hukuku ve hukuksal mesajları ele alacağım.

  Ana karakterimiz Leonard Vole varlıklı dul bir kadını öldürmekten suçlanıyor ve yakında yargılaması başlayacaktır. Ancak bu cinayette bir görgü tanığı yoktur. Elimizde ise Leonard’ın ölen kadınla yakın bir zamanda arkadaşlık kurduğu ve yeni girişimleri için de paraya ihtiyacı olduğu gerçeği var. Üstüne bir de cinayet günü kanlı gömleğinin olduğu kanıtını da eklediğimizde Leonard’ın işinin zor olduğunu anlamak için müneccim olmaya gerek yok. Bundan dolayı savunma için en iyi avukatı tutmak isteyen Leonard kendisini Sir Wilfred Robart’ın bürosunda buluyor. Ardından yargılama aşamasına geçiyoruz.

  Film İngiltere’de geçiyor. İngiltere’de de Anglo-Sakson hukuk sistemi mevcut. Anglo-Sakson hukuk sisteminde ceza davalarının yargılanması usulü Avrupa kıtasına ve Türkiye’ye nazaran daha farklıdır. Bu hukuk sisteminde kişini ceza davasında yargılanması ve bir suça mahkûm edilmesi için jürinin oy birliğiyle kişi için ‘suçludur’ kararı alması gerekir ya da aynı şekilde suçsuz ise suçsuz olduğu yönünde oy birliğiyle karar alması gerekmektedir. Jüri sistemi, ceza davaları gibi kamunun güvenliği için önemli davalarda halkın da bu karar alma sürecinde etkin bir şekilde yer almasını sağlar. Bu sayede hem alınan kararda yanılma payı azalır hem de kamuyu temsilen halkın da etkin rol alması sağlanır. 

  Jüri sisteminde kararı jüri üyeleri alıyorsa hâkimin işi nedir? Jüri bir kişinin suçlu olduğu yönünde bir karar aldığını varsayalım. Hâkim, bu kişiye verilecek olan cezayı belirliyor. (İdam, hapis cezası vs.) Ayrıca savunma ve iddia makamının arasında bir hakem görevi üstleniyor diyebiliriz. Filmde savunma ve iddia tarafların bazı iddialar hususunda hâkime `itiraz ediyorum´ diyerek hâkimin söylemin doğru mu değil mi olduğu konusunda bir değerlendirme yaparak karar vermesini istiyorlar. 

  Filmde savcının iddia makamı olarak Leonard’a ithamlarda bulunduğunu görüyoruz. Çünkü Anglo-Sakson hukuk sisteminde ceza yargılamasında itham usulü vardır. Bir kişi suçlu olarak cezalandırılabilmesi için bir kişinin suçlanarak itham edilmesi ve bunun gerçek olup olmadığının ispat edilmesi gerekir. Böylece ithamda bulunan iddia tarafı delillerini ortaya koyar, savunma bu iddialara karşı görevini yapar ve jüri de kişinin suçlu olup olmadığına karar verir.

  Bu sistemin eleştiri noktası ise jüri üyeleri birer hukukçu olmadıkların dolayı aldıkları kararlarda duygularını katmalarının yüksek ihtimalidir. Aynı şekilde suçlu kişi ve tanıklar da ikna kabiliyetleri ve duygusal oyunlarla jürinin karar alma sürecinde etkili olabilirler. Leonard’ın eşi ile oyun kurduğunu filmin sonunda anladığımızda aslında jürinin ayakta uyutulduğunu öğrenmiş oluyoruz. Bu noktada film İngiliz yargı sistemine eleştirisini yapmış oluyor.

  Eleştiri oklarının bir diğer hedefi ise hukukçular oluyor. Filmin başlarında Sir Wilfred Leonard’ı dinlerken güneş ışığını gözlüğü vasıtasıyla Leoanard’a yansıtmış ve onun baskı altında yalan söyleyip söylemediğini test etmeye çalışmıştı. Aynı testi Leonard’ın eşi Christine için yaptığında bu testten geçememişti. Ama filmin sonunda görüyoruz ki bu test hiçbir işe yaramamış. Çünkü karı koca İngiliz yargı sistemini kandırmışlardı. Tecrübeli avukatımızın yaptığı testin artık eskimiş, köhnemiş bir yöntem olduğunu gösteriyor ve hukukçulara deniyor ki artık yaptığınız uygulamaların güncellemeniz ve çağa uygun hareketler, uygulamalar keşfetmeniz gerekmektedir mesajını veriyor. 

  Film sadece eleştirilerini hukukçulara ve hukuk sistemine yapmıyor halka da uyarıları var. Dava sonucu belli olmadan bir tarafı linçleme. İşin aslı belli olmadan peşin hükümde bulunma. Filmi izlerken benim bile Christine’ye yönelik eleştirilerim olmuştu ona sitem etmiştim ama yazının başında da belirttiğim üzere plot twistlerle olayın aslı ortaya çıktıkça yaptığım sitemlerden dolayı pişman oldum. Film de zaten sizden bunu bekliyor. Kendinize bir öz eleştiri yapmanızı istiyor.

  Hukuksal açıdan verdiği mesajlarla ve izlerken sizi sürpriz bombardımanına tutmasıyla Witness For The Prosecution filmi hukuki filmler arasında kendine iyi bir yer edinmiş diyebiliriz.


Kaynakça

  1. *398114 (dergipark.org.tr)
  2. Jüri Sistemi / Yargı Sistemi/ Anglo Sakson Hukuku / Hukuk Ansiklopedisi (hukukbook.com)
  3. https://www.imdb.com/title/tt0051201/?ref_=nv_sr_srsg_0
80

Sami VAROL

İstanbul Üniversitesi/Hukuk

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir