Birleşmiş Milletler’in 2436 No’lu Kararı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’İN 2436 NO’LU KARARI

Birleşmiş Milletler(BM) Güvenlik konseyinin 2018 yılı 2436 no’lu kararın 8 ve 9. maddelerinde BM personelinin eğitim seviyesinin geliştirilmesi ve yeni alınacak personelin eğitimli ve olabildiğince geniş coğrafyadan seçilmesi hakkında tavsiyeler verilmektedir. Aynı kararın 16 ve 17. Maddelerinde ise herhangi bir cinsel sömürü ve istismar biçiminin kabul edilemez olduğunun altının çizildiğinin ve BM’in her türlü cinsel sömürü ve istismara karşı sıfır tolerans politikasına verdiği desteğin yeniden teyit edildiğinden ayriyeten Barışı Koruma Operasyonlarında cinsel taciz iddialarına ilişkin endişelerinin ifade edildiğinin ve Genel Sekreter’in her türlü cinsel taciz konusundaki sıfır tolerans politikasını desteklediğinden bahseder 1.

    Geçen ki yazımızda BM’nin kısaca kuruluşundan, amaçlarından ve ilkelerinden bahsetmiş, BM’in amaçlarından bir tanesinin de insan hak ve hürriyetlerine saygının geliştirilip teşvik edilmesi olduğunu belirtmiştik. Ama 2436 no’lu karardan da anlaşıldığı üzere BM bu konuda sınıfta kalmış bulunmaktadır. Aşağıda verdiğimiz örnekler ve haberlerden de görüleceği gibi BM personelinin insanlığa sığmayacak birçok faaliyette bulunduğunu görmekteyiz. Her ne kadar bu konu hakkında bir karar alınsa veya uygulamaya geçilse de birçok suç geçmişte yaşanmış, geriye dönülemeyeceği ve telafi edilemeyeceği gibi birçok olası suçun da önünü açmış, suçlulara cesaret vermiştir.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER PERSONEL ALIMLARI

BM’nin bu olaylara karşın aslında personel alımında eğitim seviyesine gayet dikkat ettiğini görmekteyiz. Bir staj öğrenicisi alırken dahi titizlikle davranılıp üniversite son sınıf öğrencileriyle yüksek lisans ve doktora programına kayıtlı bulunanlar BM sistemindeki uluslararası kuruluşlarda staj yapabilmektedirler. Yeni mezunların ise staja mezuniyetten sonraki bir yıl içinde başlamaları gerekmektedir 2.

BM memur alımlarında uluslararası profesyonel kariyer memurluğu kategorisi şeklinde alım yapmaktadır. Başvuru için çoğunlukla yüksek lisansın tamamlanmış olması koşulu aranmaktadır. İş tanımı ve işin niteliğine göre, istisnai durumlarda belirli sene iş tecrübesi yüksek lisansın yerine sayılabilmektedir. Her iş ilanında aranan nitelikler ayrıntılı şekilde belirtilmektedir 3.

Bu kadar dikkatli ve teferruatlı alımlar yapılmasına rağmen BM’de beklenmedik taciz olayları görmekteyiz. Bunun nedeni ise gelişimin sadece alınan akademik eğitimle alakalı olmaması, ahlaki eğitiminde gelişimde önemli bir yer edinmesidir.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER PERSONELLERİ HAKKINDA TACİZ HABERLERİ

Cinsel taciz haberlerine geçecek olursak ilk olarak İngiliz The Sun gazetesi, gizli bir iç kaynağa dayandırdığı haberinde BM yardım çalışanlarıyla ilgili çarpıcı bir iddiaya yer verdi. Habere göre, bugüne dek 60 bin kişinin BM yardım çalışanları tarafından taciz ve tecavüz de dahil cinsel istismara uğradığı düşünülüyor. Dahası, yardım kuruluşu çalışanlarının yaklaşık 3300’ünün pedofili eğilimi olduğu iddia ediliyor. The Sun gazetesine konuşan kaynak, Eski Üst Düzey BM yetkilisi Profesör Andrew Macleod’un iddiasına göre binlerce cinsel istismarcının, yardım kuruluşları aracılığıyla yardıma muhtaç kadınları ve çocukları kendilerine kurban seçtiklerini belirtiyor 4. Örnek olarak BM’nin Haiti’deki barış gücü misyonu MINUSTAH’ın 2004-2017 arasında yürüttüğü Barışı Destekleme ve Koruma Operasyonları sırasında cinsel istismarlar sonucu 265 çocuğun dünyaya geldiği iddiası verilebilir 5.

Diğer taciz haberine geçecek olursak, 2018’in Kasım ayında BM, son üç ayda 64 yeni cinsel istismar veya istismar iddiası kaydetti. BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, bildirilen 77 mağdurun ezici çoğunluğu kadınlar (42) ve kızlar (24) iken, iki adam ve bir erkek çocuk da SEA(Sexual Exploitation and Abuse)’den muzdarip olduğunu bildirdi. Hayatta kalan sekiz kişinin yaşı veya cinsiyeti bilinmiyor. Bu 64 iddiadan altısı barış gücü görevlileri, 33’ü BM kuruluşları, fonları ve programlarından personel ile ilgiliydi ve diğer 25’i BM programlarını uygulayan kuruluşlarla çalışan BM dışı personel ile ilgiliydi 6. Ne yazık ki bu ve buna benzer birçok istismar haberleriyle karşı karşıyayız. Bu haberlerin bildirdiklerinin de üzerinde bilinen kadar bilinmeyen istismar olaylarının olduğunu düşündüğümüzde durumun çok vahim olduğunu anlıyoruz. Öyle bir durumla karşı karşıyayız ki her mağdur kendi durumunu ifşa etmemektedir.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLERİN OLAYA EL ATMASI

BM Genel Sekreteri António Guterres, sözcüsü tarafından muhabirlere göndertmiş olduğu  bir notta, BM’de ki tüm cinsel taciz iddialarından ciddi şekilde endişe duyduğunu yineledi ve bu konuyu ele almayı birinci öncelik haline getirdi. 4 Mayıs 2018’ de Londra’da toplanan ve BM ajanslarının, fonlarının ve programlarının 31 baş yöneticisini bir araya getiren Baş Yöneticiler Kurulu’na (CEB) konuşan Guterres, “Her türlü taciz, bir organizasyon olarak savunduğumuz şeyin ilkelerini ihlal ediyor ve temel değerlerimizi ve işimizi baltalıyor” dedi 7. Bu haberlerden sonra harekete geçilmiş olsa gerek ki 2436 no’lu karar 2018 senesi içerisinde BM tarafından çıkarılmıştır. Bu haber aynı zamanda BM’nin de suçu kabul ettiğinin ilk göstergelerindendir.

Aslında bu istismar olaylarının ortaya çıkması, geniş yankı bulması 2017 yılı Me Too Hareketi’ne dayanıyor. Oysaki Sri Lanka’da 2015 yılında ülkede BM ajansı tarafından yapılan bir araştırmaya göre, her on kadından dokuzu hareket halindeyken cinsel tacize uğruyor ve sadece çok azı bunu bildirirken kendini rahat hissediyor 8. Burada ise gündemi oluşturan şey BM nezdinde yapılmasıdır.

Buradaki başka bir sorun ise ‘kovuşturma sorunu’dur. BM bireyleri cezai kovuşturma yetkisine veya yasal yetkisine sahip olmadığından, bireylerin cezai hesap verebilirliği, her BM personeli üyesinin kendi ülkesinde kalmaya devam etmektedir. Suçlu olduğu iddia edilen kişinin sivil olduğu durumlarda, BM idari soruşturma yürütür, iddia kanıtlandığında personel görevden alınır ve eğer BM, bir suç işlenmiş olabileceği sonucuna varırsa, konuyu ilgili ulusal makamlara iletir 9. 

BM bütün bu tepkiler ışığında 2436 no’lu kararı bildirmiştir, bildirmek zorunda kalmıştır. Kararın son maddesinde “BM barışı koruma operasyonlarının askeri ve polis birliklerindeki kadın sayısını ikiye katlamak için gözden geçirilmiş bir strateji talep etmesini hatırlatır, ayrıca bu stratejinin kadınların barışı korumanın tüm yönlerine tam, etkili ve anlamlı katılımını sağlamasını talep eder” ibaresi yer alır. Burada Birlemiş Milletler çözümün kadın personel sayısını artırmakta olduğunu düşünmektedir. Bu belki bir nebze etki eder lakin kesin çözüm ahlaklı personel bulundurmaktadır. Türkiye olarak BM’de bizlerin de memur olarak çalışabileceğimizi unutmayalım.

Halihazırda BM’in 1946 yılında kurulan Kadınların Statüsü Komisyonu bulunmaktadır ve bu komisyonunun en temel amacı, kadın ve erkeklerin eşitliği ilkesinin uygulanmasını sağlamaktır. Bu bakımdan komisyon, temel fonksiyonu olan ekonomik, sosyal, siyasal, medeni, toplumsal eğitimsel konularda kadın haklarının geliştirilmesi ve desteklenmesi için Ekonomik ve Sosyal Konseye öneriler ve raporlar hazırlamak ve kadın hakları konusunda acil çözüme ihtiyaç duyulan sorunlara yönelik tavsiyelerde bulunmak ve bu önerilerin uygulanabilmesi için yeni çözüm yolları geliştirmekle yükümlüdür ama görüyoruz ki pek de bu konuda başarılı olunamamıştır 10.

Fatih YİĞİT

KAYNAKÇA


1 http://undocs.org/S/RES/2436(2018)
2 http://cenevreofisi.dt.mfa.gov.tr/Content/assets/consulate/images/localCache/ 1/a7112cc2-e3e4-4a2e-a761-6558c00131ef.pdf sayfa:9
3 http://cenevreofisi.dt.mfa.gov.tr/Content/assets/consulate/images/localCache/ 1/a7112cc2-e3e4-4a2e-a761-6558c00131ef.pdf sayfa:4
4 https://www.hurriyet.com.tr/dunya/korkunc-iddia-60-bin-kisi-bm-yardim-calisanlari-tarafindan-istismar-edildi-40740724
5https://www.milliyet.com.tr/dunya/skandal-bm-askerleri-cinsel-istismarda-bulundu-yuzlerce-kadini-hamile-birakti-6104456
6 https://news.un.org/en/story/2018/11/1024972
7 https://news.un.org/en/story/2018/05/1008962
8 https://news.un.org/en/audio/2018/11/1026621
9 https://news.un.org/en/story/2019/05/1039491
10 https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/208376 sayfa: 34-35

78

Fatih YİĞİT

Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi/Uluslararası İlişkiler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir